Onlangs was ik in Oost-Europa voor een partnerconferentie van Stichting Kom over en help. Het was een feest om de mensen daar te ontmoeten en hen gepassioneerd en enthousiast te horen vertellen over hun werk. Ze creëren herbergzame plekken voor hen die in moeilijke en kwetsbare omstandigheden leven: ouderen, militairen, verslaafden, armen, gevangenen en niet te vergeten de vele kinderen en jongeren. Over toewijding gesproken.
Imperfectie
En toch was er nog iets anders dat me bij blijft na deze conferentie. Tijdens de evaluatie waren de deelnemers vol lof over wat deze week hen had gebracht aan ontmoetingen, uitwisseling van ervaringen, het bezoeken van projecten et cetera.
Maar... wat hen vooral bemoedigde is dat dit een week was waarin het oké was dat niet alles goed ging, dat er fouten gemaakt mochten worden, dat imperfectie er mocht zijn en dat het programma bestond uit 'non polished meetings'.
Juist dát gaf hen het gevoel dat ze mochten zijn wie ze zijn, dat gedeelde kwetsbaarheid een plek had. Eén van hen verwees naar Wabisabi, een Japanse kunstvorm die schoonheid ziet in imperfectie.
Ontmoeting
Voor mij was dat een les. Juist in imperfectie ontstaat ontmoeting. Ontmoeting omdat er ruimte is voor het menselijke, voor de ziel. Dat raakt ook aan de kern van herbergzaam onderwijs. Herbergzaamheid ontstaat niet op het moment dat alles perfect georganiseerd is. Integendeel. ‘Een perfecte organisatie’ kan ontmoeting juist in de weg zitten, omdat er dan weinig ruimte gevoeld kan worden voor fouten, voor aarzelingen, voor het nog niet weten, voor vragen en voor het opnieuw proberen.
Genade
Een goede organisatie doet er zeker toe, net zoals een goede les. Maar als dat de imperfectie uitsluit, kan ook zomaar de ziel wegsluipen uit het onderwijs. Als fouten, verstoringen en het onverwachte niet welkom zijn, kan ook de genade geen zuurstof krijgen.
Wabisabi leert mij om ruimte te laten aan de imperfectie, om los te durven laten, om me te laten verrassen door hoe de ander mijn tekorten aanvult. De schoonheid van imperfectie is dat er iets van ‘samen’ kan ontstaan en dat is precies het hart van herbergzaam onderwijs.
Herbergzaam onderwijs
Het onderzoek binnen het thema herbergzaam onderwijs is erop gericht om scholen inclusiever te laten werken en handelen. Leraren worden dagelijks voor de uitdaging gesteld om te kunnen omgaan met een grote diversiteit tussen de leerlingen die zij in hun klas hebben.
Lees meer
