Op een woensdagmiddag in oktober ben ik te gast op de Johannes Bogermanschool in Houten waar ik spreek met Mirjam Meerkerk en Inge Fierloos, die samen met hun collega Astrid samen verantwoordelijk zijn voor een middenbouwgroep met 31 leerlingen. Vier van de vijf schooldagen zijn twee van hen als leerkracht in de groep aanwezig. Ik spreek met hen over hun ervaringen en we ontdekken al pratend good practices van herbergzaam onderwijs die we graag met jullie delen.
Door: Jacolien Boer
Wat doe jij als er ’s morgens een moeder bij het brengen van haar kind geëmotioneerd bij je klasdeur staat en je even nodig heeft, maar er ook een klas vol kinderen zit te wachten? Deze moeder rustig te woord kunnen staan, terwijl je collega alvast met de klas start, is een van de vele voordelen die het samenwerken in een groep met zich meebrengt.
Inge, die ruim één jaar geleden zelf de schooldeuren achter zich dichttrok en dus nog aan het begin van haar loopbaan staat, schrok tijdens de kennismakingsmiddag met de klas wel van de dynamiek van de groep. Het droeg eraan bij dat de drie collega’s al voor de eerste schooldag heldere afspraken hadden gemaakt over regels en routines in de klas en hoe ze die wilden hanteren.
‘Het was heerlijk om te merken dat we op één lijn zaten met gedragsinterventies’, zegt Mirjam, ‘we verschillen wel eens in kleine dingen maar we hebben afgesproken om loyaal te zijn aan de aanpak van de leraar die op dat moment de leiding heeft.’
‘Ik heb als starter zo ontzettend veel geleerd van het
meekijken naar hoe Mirjam dingen doet’ -Inge Fierloos-
Ieder heeft een vaste dag de leiding over de groep, daarnaast heeft ieder zijn eigen vakken. ‘We kunnen onze lessen grondiger voorbereiden, omdat je niet alle lessen zelf hoeft te geven,’ aldus Inge. ‘Wat ook heerlijk is: Je kunt er én voor de groep én voor de individuele leerling zijn, je hoeft niet tussen die twee belangen te kiezen.'
Mirjam vult aan: 'We hebben veel gesprekken met ouders en externen, dat kun je ook onderling verdelen.' Ook wordt er samen sneller gekozen om een extra activiteit te koppelen aan het lesdoel, met elkaar zie je meer zitten. Inge die op vrijdag alleen voor de groep staat, houdt in haar planning rekening met de extra handen, ‘activiteiten die veel flexibiliteit vragen van de leerlingen doe ik op een dag dat mijn collega er is.'
Ouders waren in eerste instantie gereserveerd over het idee van het samenvoegen van twee groepen waar zowel cognitief als gedragsmatig extra ondersteuning nodig is. Na de eerste zeven weken spreken zij hun waardering uit over het welbevinden van hun kind en voor de activiteiten waar hun kinderen van genieten, zoals een uitdagende themales onlangs. ‘Dat is natuurlijk waar je het voor doet, dat elk kind zich gezien voelt’, zegt Mirjam.
Het extra paar ogen ziet meer, waardoor je direct kunt interveniëren. ‘Als er tijdens het samenwerken een leerling gefrustreerd raakt, kan ik hem zo even meenemen om te ontprikkelen, zodat Inge de les kan vervolgen.' Dit levert rust op en meer effectieve leertijd. De groep wordt zo veel mogelijk bij elkaar gehouden.
Tijdens de les van Mirjam loopt Inge rond om leerlingen te ondersteunen en bij te sturen waar nodig. Wat in de groep goed werkt bij externaliserend gedrag is het geven van begrip aan het kind. Het benoemen dat het even niet lukt en dat dit er mag zijn, geeft ontspanning. Het kind voelt zich begrepen en ervaart dat de leerkracht er ook is als het even niet lukt, dat verdiept de relatie en maakt het ook gemakkelijker om aan de gedragsverwachting te voldoen.
‘Dat is natuurlijk waar je het voor doet,
dat elk kind zich gezien voelt’ -Mirjam Meerkerk-
En hoe gaat het verder met de groep de komende jaren? Dit jaar is in ieder geval een investering in het pedagogisch klimaat in de groep. In de eerste periode zijn al veel dingen veranderd, zo is het gedrag van een aantal leerlingen enorm verbeterd; er spreekt hoop uit voor de toekomst.
Tegelijk wordt ook benoemd dat een leerkracht alleen op dit moment niet in staat is om volledig tegemoet te komen aan de ondersteuningsbehoeften van deze klas. Er is in school een hoge motivatie om zo veel mogelijk kinderen thuisnabij onderwijs te bieden, toch bereik je soms een grens.
Het welbevinden van de leerling, de groep en de leraar speelt daarin een rol. Inge en Mirjam zijn ambitieus; als de besparingen die we doen door een leerling in het regulier onderwijs te houden naar onze school zou komen, kunnen we structureel meer handen in een groep creëren.
Mirjam en Inge tekenen ervoor. ‘Ik heb als starter zo ontzettend veel geleerd van alleen al het meekijken met hoe Mirjam dingen doet’, 'Ja, en ik bij jou, het is heel inspirerend om zo nauw samen te werken. En er wordt handig gebruik gemaakt van elkaars talenten.'
Zitten er dan helemaal geen negatieve kanten aan? Inge lachend: 'Vandaag was er een leerling die van mij niet naar de wc mocht, vervolgens vroeg ze het aan Mirjam. Daar moet je alert op zijn, dat je op een lijn zit en niet uitgespeeld wordt.' Genoemd wordt ook dat het begin even spannend is, zitten we op een lijn?
Wat als één leerkracht populair wordt en de anderen tweederangs? Dit vraagt om een professionele houding: betrouwbaar zijn, open en kwetsbaar, we geven elkaar ook feedback. Het gaat erom dat de schooldag zo goed mogelijk verloopt voor alle kinderen, dat is het centrale doel. Om goed af te stemmen op de leerlingen denkt de school na over het opzetten van een ‘boerderijklas’. Als voorziening waar leerlingen naast onderwijs in de groep, op een andere manier tot leren komen en ook thuiszitten voorkomen kan worden. Een plek waar samenwerking met jeugdzorg georganiseerd kan worden.
En nog een laatste voordeel… een duo-collega die voorbereid klaarstaat is ook handig als je auto plotseling kuren heeft zoals onlangs Inge overkwam: ‘de wetenschap dat er iemand in de groep is waar je op kunt bouwen, geeft dan echt ontspanning.'
Volgend schooljaar staan zij waarschijnlijk weer alleen voor een groep. ‘Mocht er een school zijn die volgend jaar twee leerkrachten op een groep wil dan houden we ons aanbevolen’, grappen ze bij de afronding van het gesprek. Dus bij dezen!
Het onderzoek binnen het thema herbergzaam onderwijs is erop gericht om scholen inclusiever te laten werken en handelen. Leraren worden dagelijks voor de uitdaging gesteld om te kunnen omgaan met een grote diversiteit tussen de leerlingen die zij in hun klas hebben.
Lees meer
